DE 24 000 lokomotif azami cer kuvvetinin
hıza göre değişimi
DE 24 000 lokomotifin boji kesiti.
DE 18 003 ile Basmane-Afyon Seferi (Makinist A. Gani Evis)
DE 24 010'un eski bir broşürden alınma
fotoğrafı. Bu lokomotif ithal olan DE 24 000'lerin sonuncusuydu ve DE
24 011 ile birlikte yerli üretim başlayacaktı*.
DE 24 000'lerin yuvarlak tamponlu ve DE
21 500'ler gibi önleri çizgili olduğunu anımsıyorum.
DE 24 000 serisinin ilk makinası DE
24 001 numaralı lokomotif. Lokomotifin üzerinde görülen kutu dinamik
fren.
Daha sonraki modellerde (61'den başlayarak*) dinamik fren kullanılmadığı için
yapılmamış, diğer lokomotiflerde de zaman içinde sökülmüştür
(TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük
Koleksiyonu).
DE 18 100 lokomotiflerin TÜLOMSAŞ'ta
üretimi (TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük Koleksiyonu) (Bu
lokomotiflerin DE 24 000 değil DE 18 100 olduğunu farkederek beni
uyaran
arkadaşım Derya
Ferendeci'ye teşekkür ederim).
DE 18 100 lokomotiflerin TÜLOMSAŞ'ta
üretimi (TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük Koleksiyonu).
Bu fotoğrafta öndeki lokomotif DE 18100
(Ao1Ao' Ao1Ao') ile arkadaki DE 18 000 (Bo'Bo') arasındaki farklar
görülebiliyor
(Fotoğraf: Altan Ataman,
Çamlık,
2001).
DE 18 106 (Ao1Ao'Ao1Ao') Menemen-Aliağa
hattında elektrifikasyon çalışmaları sırasında henüz ismi olmayan bir
istasyonda (sonradan Biçerova İstasyonu olduğunu öğrendim)
manevra
yaparken. DE 18 100 serisi lokomotifler düşük dingil basıncı elde etmek
için DE
18 000 (Bo'Bo') motorları ve DE 24 000 bojilerinin orta cer
motorları
sökülerek elde edilmiş (22. Ağustos. 2002).
DE 18 100 lokomotifin egzost ayrıntısı (4. Kasım. 2004).
DE 18 108 Halkapınar (İzmir) depoda. Arka yüzde bulunan ızgaralar DE 18
100'lere has bir özelliktir ve DE 18 000 veya DE 24 000'lerde bulunmaz
(23. Nisan. 2006).
DE 18 100'ün çatısı. Bu makinelerde DE 24 000'lerin (ki hemen
ilerisinde duruyor) aksine tek fan ve tek egzost bulunur (Halkapınar
Deposu, 23. Nisan. 2006).
DE 24 012 ilk günlerinde. Numara
plaketinin
altındaki üç fişten iki kenardaki ikili kumanda kuplinleridir ama
kullanılmadığı
için bu fişler bazı makinelerde sökülüp yerine kapak takılmıştır.
Ortadaki fiş ise
furgon
aydınlatması için elektrik beslemesidir. Bu lokomotiflerden bazılarına
daha sonraları buhar veya elektrik şofajı da takılmıştır. (TÜLOMSAŞ
Broşürü, Ergin Tönük Koleksiyonu).
Bazı lokomotiflerde çoklu kumanda
fişlerine
hala rastlanabiliyor (DE 24 128, Marşandiz, 4. Kasım. 2003).
DE 24 123'ün arkasındaki çoklu kumanda kuplinleri. Ortadaki kablolu fiş
ise furgon aydınlatması için 72 V (8. Nisan. 2005).
Mavi treni çeken lokomotifler uzunca
bir dönem mavi renkliydi. Ankara-Haydarpaşa mavi trenini çeken ilk
nesil
mavi lokomotiflerden DE 24 009'un (ilk Mavi Tren lokomotifleri DE 24
007 ve 8'di, daha sonra "Gece Mavisi" ile DE 24 006 ve 9 da Mavi Tren
lokomotifi oldular*)
içinde tren
ısıtması için buhar
üreteci
vardı. Ayrıca şehir içinde kullanmak için basınçlı hava ile çalışan
buharlı
lokomotif düdüğü de bu ilk nesil mavi lokomotiflere has bir özellikti.
Türkiye'de o dönemin en hızlı ve prestijli yolcu treni olan Mavi Trenin
lokomotifleri Marşandiz Garına (Ankara) bağlıydı ve üzerlerinde 2/17
yazardı. DE 24 009 sefere çıkmak üzere Marşandiz'den Ankara Garına
gitmek üzere
Hipodrom istasyonu doğusundaki Konya Devlet Yolu Köprüsünün altından
çıkıyor
(30. Temmuz. 1985).
Mavi DE 24 000 tarafından çekilen mavi tren saat 13:30'da Ankara'dan
hareket ederdi. Trenin hızını 120 kilometre yapabilmek için diziye
bojisiz şofaj vagonu konmaz, lokomotifte bulunan şofaj kazanından kışın
vagonlara buhar verilirdi. İlk nesil mavi tren lokomotifleri (DE 24 007
ve 8*) dinamik frene de sahipti (Ergin Tönük
koleksiyonu, TCDD kartpostalı, fotoğraf büyük olasılıkla mavi trenin
sefere konduğu 1979 yılında çekilmiş).
Halen servisteki bazı DE 24 000'lerde
hemen kabinin
arkasındaki
bölmede şofaj için buhar üreteci ve çatısında egzosu bulunur (Ankara
Loko Bakım Atelyesi, 31. Ekim. 2003).
Bir dönem DE 24 000'lerin bir bölümünde kullanılan Hedemora motor
(Ankara Demiryol
Fabrikası, 12 Kasım. 2004).
Hedemora motorun plaketi (Ankara
Demiryol Fabrikası, 12 Kasım. 2004).
Hedemora motorun plaketi (Ankara
Demiryol Fabrikası, 12 Kasım. 2004).
DE 24 213'ün makinist kürsüsü ön paneli
(Marşandiz Garı, 14. Ekim. 2003).
DE 24 213'ün makinist kürsüsü yan paneli
(Marşandiz Garı, 14. Ekim. 2003).
DE 24 082'nin yan kürsüsü. Solda yüksete fren musluğu, alçakta sadece
lokomotife kumanda eden moderabl musluğu. Hemen sağında düdük valfi.
Yanındaki minik kol ileri-0-geri anahtarı. Solundaki simit valse. Fren
musluklarının yanında fren ve türbo manometreleri, sağında ise
ampermetre ve voltmetreler var. Soldaki ilk ampermetre cer motorlarının
çektiği akımı, yanındaki çift yönlü ampermetre akü şarj ve deşarj
akımını, yanındaki voltmetre ise akü gerilimini gösteriyor. Bu
göstergelerin hemen altında motor devir göstergesi var. Yanındaki
lambalar ikaz lambaları. Devir göstergesinin altındaki ve onun
sağındaki lambalar birinci ve ikinci marş motoru ihbar lambaları. (8.
Nisan. 2005).
DE 24 082'nin kürsüsünün ön tarafı. Sağdaki dikey, büyük volan park
freni. Kilometre saatinin yanındaki anahtarlar (üst sıra soldan sağa)
marş anahtarı, arıza giderme, alternatör ikaz anahtarı (kırmızı), fan
anahtarı, pürjör (lokomotif freni tahliye butonu), alt sıra soldan sağa
kompresör direkt anahtarı (kompresör otomatiği bozulduğunda kompresörü
devamlı işletmek için), markiz ışığı, gösterge tablosu ışığı, kumlama
anahtarı, cam ısıtma anahtarı. Altta alüminyum panel üzerindeki ikaz
lambaları soldan sağa SONPAT (patinaj), SONDL (motor herhangi bir
sebeple stop ettiğinde), SONBA(batarya voltajı 65 'in altına düşünce
yanıyor), SONQo (cer motorları ya da alternatörde kaçak olduğunda
yanıyor), SONHN (trenin totmana kaçmak üzere olduğunu ihbar
ediyor).Kilometre saati aks alternatöründen aldığı ikazla hızı ölçüyor.
Saatte 44 ve 72 kilometre hızlara çıkıldığında şöntleme yapıyor.
Üzerindeki zaman saati aracılığıyla hız, yol ve zaman bilgilerini sürat
kontrol banına kaydeder. Valsenin önündeki (bardakların yanındaki)
siyah anahtar yakıt pompası şalteri, yanındaki kırmızı anahtar ise ön
ve arka projektör şalteri. (8. Nisan.
2005).
DE 24 064'ün yeni kürsüsü (TÜLOMSAŞ, 24. Haziran. 2006).
DE 24 082'nin TCDD
amblemli tavan havalandırması (8. Nisan. 2005).
DE 24 082'nin kabin numara bilgisi (8. Nisan. 2005).
DE 24 082'nin kabinindeki azami süat bilgisi (8. Nisan. 2005).
DE 24 082'nin kabinindeki gabari uyarısı (8. Nisan. 2005).
DE 24 213 bir DE
22 000 tarafından sefere çıkmak üzere Ankara Garına götürülüyor
(Marşandiz Garı, 14.
Ekim. 2003).
DE 24 351 Marşandiz Gar sahasında (11.
Ekim 2002).
DE 24 338 Kemer (İzmir) İstasyonunda
hemzemin geçide girerken (22. Ağustos. 2002).
Ankara Garında bir DE 24 000 DE 22 000'e
manevra yaptırıyor (29. Aralık. 2002).
Sefere çıkmak üzere Marşandiz'den Ankara
Garına giden bir DE 24 000 (26. Mart. 2002).
Servis hattından (kuzey 3) anarya olarak
Marşandiz'e
giden bir
DE 24 000 Gazi doğu girişinde (25. Mayıs. 2003).
Ankara Garından batıya doğru hareket
etmek üzere olan bir yük trenini çeken DE 24 000 (17. Haziran. 2003).
Doğudan gelen ve bir DE 24 000 tarafından çekilen yük treni Ankara
Garından geçiyor (15. Ağustos. 2004).
Ankara'dan doğuya giden ve DE 24 000 tarafından çekilen bir yük
treninin yine DE 24 000 arka ranforu. Önde Ankara Buharlı Lokomotif
Müzesi var (15. Ağustos. 2004).
Ankara Garı doğu makaslarında iş makinesi yüklü bir vagonu çeken DE 24
000 lokomotif. Önde bir bölümü görünen buharlı lokomotif TCDD Anakara
Buharlı Lokomotif Müzesine ait (28. Ekim. 2004).
DE 24 171 Marşandiz Garında (4. Temmuz.
2003).
DE 24 300 TÜLOMSAŞ tesislerinde bakımda
(12. Eylül. 2003).
DE 24 331 Haydarpaşa depoya gidiyor.
Önde sergilenen bir lokomotif arkada ise A4
14 000 banliyö dizisi var (24. Ekim. 2003).
DE 24 023 Haydarpaşa Depoda. Orijinali
dinamik freni olan bu lokomotifin sonraki revizyonlarda üzerindeki
dinamik fren kutusu sökülmüştür. Fotoğraf çekildiği dönemde yaşayan en
küçük numaralı (yani en yaşlı) DE 24 000 ünvanına sahipti. (8. Haziran.
2004).
Haydarpaşa'da bekleyen feribot
üzerindeki
DE 24 023 Avrupa yakasına geçmeye hazırlanıyor (8. Haziran. 2004).
Sapanca civarında verdiğimiz kısa mola sırasında Alpergin'in
gördüğü DE 24 000 tarafından çekilen bir yük treni (2. Haziran. 2004)
Bir DE 24 000 ve bir DE 33 000 birarada. Bu
fotoğrafı daha da nadir yapan iki lokomotifin de çalışıyor (sıcak)
olması.
Büyük olasılıkla DE 33 000 üzerinde dinamik fren denemesi yapılıyor
(Ankara Gar Doğu, 15. Ağustos. 2004).
İzmir'den gelen Dokuz Eylül Ekspresini çeken DE 24 384 Eskişehir'de
katarı elektrikli lokomotife terk etmek üzere (6. Kasım. 2004).
Adana'da bölgesel tren çeken DE 24 000'lerden birisi anarya (ters)
olarak yolcu katarına bağlı (9. Aralık. 2004).
DE 24 402 anarya (ters) durumda batıdan bir yük trenini Eskişehir
Garına sokuyor (8. Nisan. 2005).
Konya Garında jeneratör vagonuna bağlı DE 24 000. Sol arkada görünen
ise
46 061 buharlı ekspres lokomotifi (8. Ekim. 2005).
Konya Deposundaki DE 24 000'ler (8. Ekim. 2005).
DE 24 082 Konya Depoda bakımı yapılırken (8. Ekim. 2005).
DE 24 000'lerde soğuk mevsimlerde radyatör meskesi hep kullanılmıştır.
Bu maskelerin bir köşesinde ait oldukları depo mutlaka yazılı olurdu
(27. Şubat. 2006, Marşandiz Garı).
DE 24 341 Sabuncupınar İstasyonuna giriyor. Lokomotifin iki yanında İ-tipi mekanik emniyet tesisatına ait çıkış semaforları ile makas feneri görülüuyor (Sabuncupınar, 18. Kasım. 2006).
Sabuncupınar İstayonunda karşılaşma. Demiryolunun hemen yanında İ-tipi mekanik emniyet tesisatına ait teller ve bu telleri taşıyan makaralı direkler görülüyor (18. Kasım. 2006).
DE 24 000 tarafından çekilen bir yük treni Yenidoğan'ın batısında hızlı tren hattının üzerindeki köprüden geçiyor (26. Haziran. 2007).